ปลงพระชนมายุสังขาร ณ ปาวาลเจดีย์
"ปาวาลเจดีย์ สถานที่ปลงพระชนมายุสังขาร" เป็นพุทธสถานที่สำคัญอีกแห่งหนึ่งที่ถึงกับแผ่นดินสะเทือนไหว ซึ่งนับเป็นหนึ่งในเหตุแห่งแผ่นดินไหว ๘ ประการ มีพระโพธิสัตว์ประสูติเป็นต้น การปลงพระชนมายุสังขารโดยพระพุทธองค์ตรัสบอกว่า "ล่วงไปอีก ๓ เดือน ตถาคตจะดับขันธปรินิพพาน" ความหมายโดยตรงคือการปลงชีวิตไม่ประสงค์จะอยู่อีกต่อไป เหมือนกับหมดอาลัยในชีวิต แต่มองในแง่หนึ่งก็คือการปลงใจ วางใจนั่นเอง ธรรมดาของผู้ที่ผ่านแต่ละช่วงชีวิตมาอย่างเต็มบริบูรณ์ด้วยภารกิจหน้าที่ที่ไม่ขาดตกบกพร่องเลย ชนิดที่ว่าแต่ละนาทีไม่ตั้งอยู่ในความประมาท แต่ละนาทีไม่ว่างเปล่าจากผล เมื่อภารกิจหน้าที่ที่กระทำบำเพ็ญมาพร้อมจะดำเนินไปได้เองตามเหตุตามปัจจัยที่เหมาะสมแล้ว โดยไม่จำเป็นต้องมีตนอยู่ในกระบวนการแห่งเหตุปัจจัยนั้นอีก ก็ปลงใจ ปล่อยใจ วางใจ พร้อมจะจากไปอย่างไม่ยึดติด ชนิดที่เรียกว่า "นอนตายตาหลับ" นี้ต่างหากคือความหมายที่แท้จริงของคำว่า "ปลงพระชนมายุสังขาร" ของพระพุทธองค์
ซึ่งเราชาวพุทธควรถือเป็นคติของการดำเนินชีวิตให้ได้ใกล้เคียงกับพระพุทธองค์ที่ไม่ปล่อยให้แต่ละช่วงชีวิตผ่านไปอย่างไร้ความหมาย กระทำบำเพ็ญภารกิจหน้าที่ของตนได้อย่างบริบูรณ์ และเมื่อถึงกาลอันควรก็พร้อมจะวางใจจากไปแต่โดยดี ไม่ยึดติดหวงแหนคิดครอบครองเอาไว้อีก ความสำคัญอีกอย่างหนึ่งก่อนปลงพระชนมายุสังขารคือข้อความที่ตรัสบอกพระอานนท์ว่า "ธรรมที่ตถาคตแสดงแล้วนั้น หามีนอกมีในไม่ ความลับในกำมืออาจารย์ (อาจริยมุฏฐิ ไม้ตายของอาจารย์) ไม่มีแก่ตถาคต ตถาคตเปิดเผยออกให้เห็นจนหมด" ในฐานะศาสนาเอกของโลก พระพุทธองค์เปิดเผยออกให้เห็นจนหมด ไม่ปิดบังอำพราง ไม่มี "something wrong" วาระซ่อนเร้นอะไรเลย คตินี้ผู้เป็นครูอาจารย์ควรยึดถือปฏิบัติ เมื่อจะให้วิชาความรู้แก่ลูกศิษย์ก็ให้ทั้งหมดไม่ปกปิดซ่อนเร้น อาจดูเป็นเรื่องยากสำหรับบางคนที่ยังมีมัจฉริยะ “หวงวิชา” อยู่ แต่หารู้ไม่ว่า นี้คือวิถียิ่งใหญ่แห่งการเปิดทางพัฒนาศักยภาพปัญญาที่จะเกิดแก่ตนอีกต่อไป
"ปาวาลเจดีย์" เป็นสถานที่ที่ข้าพเจ้าพลาดโอกาสมา ๒ ครั้งแล้ว ที่ถ่ายทำวีดิโอออกมาทำไม่สำเร็จ แต่ครั้งนี้สำเร็จสมประสงค์ทุกประการ ได้นำธรรมเทศนาจากมหาปรินิพพานสูตรสายตรงจากพระไตรปิฎก พร้อมกับบรรยากาศอาณาบริเวณโดยรอบมาให้ศรัทธาสาธุชนชาวพุทธรับฟังและรับชมกันแล้ว
