กิเลส 10 ประการ
กิเลสทั้ง 10 ประการนี้
เป็นสิ่งที่นอนเนื่องอยู่ในจิตใจของเรา
เป็นตัวขวางกั้นกุศลธรรมทั้งหลาย
ทำให้ความเจริญในธรรมไม่เกิดขึ้นในจิตของเรา
อันได้แก่
1.ทิฏฐิกิเลส อันได้แก่ ทิฏฐิเจตสิกคือความเห็นผิด
2.วิจิกิจฉากิเลส อันได้แก่ ความสงสัยที่เป็นเครื่องเศร้าหมอง
3.โทสะกิเลส อันได้แก่ ความโกรธความขุ่นมัวใจที่ทำให้เศร้าหมอง
4.โลภะกิเลส อันได้แก่ ความอยากได้ที่ทำให้ใจเศร้าหมอง
5.โมหะกิเลส อันได้แก่ ความหลงลืมไม่รู้ความจริงเป็นเครื่องเศร้าหมองใจ
6.ถีนะกิเลส อันได้แก่ ความหดหู่ ท้อถอย ซึมเซาเป็นเครื่องเศร้าหมองใจ
7.อุทธัจจะกิเลส อันได้แก่ ความฟุ้งซ่านรำคาญใจเป็นเครื่องเศร้าหมอง
8.อหิริกะกิเลส อันได้แก่ ความไม่ละอายต่อบาปเป็นเครื่องเศร้าหมองใจ
9.มานะกิเลส อันได้แก่ ความถือตัวถือตนทำให้ใจเศร้าหมอง
10.อโนตตัปปะกิเลส อันได้แก่ ความไม่เกรงกลัวต่อบาปทำให้ใจเศร้าหมอง
------------------------------------------------------------
กิเลส ๑๐
กิเลส สิ่งที่ทำใจให้เศร้าหมอง ความชั่วที่แฝงอยู่ในความรู้สึกนึกคิด
ทำให้จิตใจขุ่นมัว ไม่บริสุทธิ์
กิเลสกาม กิเลสเป็นเหตุใคร่ กิเลสที่ทำให้อยาก
เจตสิกอันเศร้าหมอง ชักให้ใคร่ ให้รัก ให้อยากได้ ได้แก่ราคะ โลภะ
อิจฉา (อยากได้) เป็นต้น
กิเลสธุลี ธุลีคือกิเลส ฝุ่นละอองคือกิเลส
กิเลสมาร มารคือกิเลส กิเลสเป็นมาร โดยอาการที่เข้า
ครอบงำจิตใจขัดขวางไม่ให้ทำความดี ชักพาให้ทำความชั่ว
ล้างผลาญคุณความดี ทำให้บุคคลประสบหายนะและ ความพินาศ
กิเลสวัฏฏ์ วนคือกิเลส วงจรส่วนกิเลส หนึ่งในวัฏฏะ ๓
แห่งปฏิจจสมุปบาท ประกอบด้วย อวิชชา ตัณหาและอุปาทาน
กิเลสานุสัย กิเลสจำพวกอนุสัย กิเลสที่นอนเนื่องอยู่ในสันดาน
จะปรากฏเมื่อารมณ์มายั่วยุ เหมือนตะกอนน้ำที่อยู่ก้นโอ่ง ถ้าไม่มี
คนกวนตะกอนก็นอนเฉยอยู่ ถ้ากวนน้ำเข้าตะกอนก็ลอยขึ้นมา
พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์
พระธรรมปิฏก (ป.อ. ปยุตโต)
ที่มา เว็บพลังจิต
