✿ สร้างสมดุล ด้วยสติ - พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล ✿

[ยาใจ]

✿ อย่างมีผู้ชายคนหนึ่ง อายุยังไม่ถึง ๔๐
ปรากฏว่าเป็นมะเร็ง ก็เข้ารับการรักษา
ผ่าตัดฉายแสงฉีดคีโม แกแพ้มากเลย
แต่แกก็ทน คงเพราะมองบวก

มองบวกว่า "ทนสักหน่อย เดี๋ยวก็หาย"
ปรากฏว่าพอรักษาจนครบคอร์ส มะเร็งก็ยุบ

กลับไปใช้ชีวิตตามปกติได้
แต่ปรากฏว่ามีผลข้างเคียงคือตัวผอม ผิวคล้ำ
ไปไหนมาไหนใครๆ ก็นึกว่าแกติดยา
ผู้คนมองแกด้วยสายตาที่หวาดระแวงดูถูก

แกบอกว่าฟางเส้นสุดท้ายเกิดขึ้น
เมื่อแกเข้าร้านเซเว่น มีเด็กชายประมาณ ๑๐ ขวบ

พอเห็นหน้าแก
เห็นสารรูปแกเท่านั้นก็ร้องไห้
แม่ของเด็กจึงหันมามองหน้าแก
เหมือนกับว่าแกไปแกล้งลูกของเธอ
แกบอกว่าพอกลับไปบ้านแกร้องไห้เลย

ร้องไห้แบบไม่ยั้งเลย แกบอกว่า
"อุตส่าห์ชนะโรคมะเร็งมาแล้ว
แต่ต้องมาเจอแบบนี้อีก"
คงคิดว่ารู้อย่างนี้ตายดีกว่า

อุตส่าห์สู้กับมะเร็งจนชนะ
แล้วต้องมาเจอแบบนี้มันคุ้มเหรอ

ถูกคนมองด้วยสายตาที่ดูถูกหวาดระแวง
แต่แล้วก็มีเสียงดังขึ้นมาในหัว

บอกว่า "เราเปลี่ยนความคิดของคนอื่นไม่ได้
แต่เราเปลี่ยนความคิดของเราเองได้"

แทนที่จะเรียกร้องให้คนอื่นมาเข้าใจเรา
เราควรจะเข้าใจคนอื่น
พอคิดได้แบบนี้แกหายทุกข์เลย
…

“สร้างสมดุล ด้วยสติ”
พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล



✿--- ✿--- ✿--- ✿--- ✿--- ✿--- ✿--- ✿---✿--- ✿--- ✿--- ✿

ขอบคุณข้อมูลและรูปภาพจาก Facebook Kanlayanatam
https://web.facebook.com/profile.php?id=100064859643754

[ยาใจ]

✿ ความทุกข์ของแกแท้ที่จริง
ไม่ใช่อยู่ที่ว่าใครมองแกอย่างไร
แต่อยู่ที่ว่าแกคาดหวังให้คนอื่นมอง
ด้วยสายตาที่ยอมรับ สายตาที่เป็นมิตร
ความคาดหวังแบบนี้เป็นสาเหตุให้แกมีความทุกข์

✿ ✿ ✿
ไม่เรียกร้องความเข้าใจจากคนอื่น
แกหายทุกข์เลย ไปไหนมาไหน
ใครๆ ก็ยังมองแกด้วยสายตาหวาดระแวง
แต่แกไม่ทุกข์แล้ว

เพราะอะไร เพราะแก้ที่ใจ

✿ บางครั้งเราแก้ที่คนอื่นไม่ได้
เราไปเรียกร้องให้เขาพูดดีกับเรา
มองเราด้วยสายตาที่เป็นมิตร ทำไม่ได้

แต่เราแก้ที่ใจได้ ความทุกข์ใจ
ในชีวิตของเราบ่อยครั้งต้องแก้ที่ตรงนี้

แต่หลายคนคิดแต่จะไปแก้คนโน้นคนนี้

เช่น เพื่อนบ้านก็ดี เพื่อนร่วมงานก็ดี
เจ้านายก็ดี คู่รักคู่ครองก็ดี ลูกก็ดี
ทำไมลูกไม่เชื่อเรา ทำไมลูกไม่ฟังเรา

✿ แต่พอเราแก้ที่ตัวเอง

"เออ เราก็ฟังลูกให้มากขึ้นสิ"

หรืออย่าไปคาดหวังว่าเขาจะต้องฟังเรา
เพราะว่าเขาก็โตแล้ว เป็นตัวของตัวเอง
ปรากฏว่าความทุกข์ลดลงเลย
…

“สร้างสมดุล ด้วยสติ”
พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล

[ยาใจ]

✿ อาตมาเจอพ่อหลายคนที่เป็นทุกข์
เพราะว่าเจอลูกที่ไม่ฟังพ่อ แต่พอวางใจว่า
"เขาไม่ฟังเราก็ช่างเขา แต่เราจะฟังเขาแทน"
ปรากฏว่าพฤติกรรมของลูกเปลี่ยนไปเลย

✿ มีเพื่อนบางคนมาขอบคุณอาตมา
ที่ช่วยเตือนสติเขา เขาบอกแต่ก่อนนี้
ความสัมพันธ์กับลูกแย่มากเลย
เพราะเขาคิดแต่จะไปเปลี่ยนแปลงลูก

✿ แต่ตอนหลังพอได้ฟังคำบรรยายของอาตมา
แกก็หันมาเปลี่ยนแปลงตัวเอง
ไม่คิดเปลี่ยนแปลงลูกแล้ว

ปรากฏว่าลูกเปลี่ยนพฤติกรรมเลย
ลูกกลับมาบอกว่า

"พ่อเปลี่ยนไปนะ เดี๋ยวนี้พ่อฟังลูกมากขึ้น"

ความสัมพันธ์กับลูกดีขึ้น
แกก็เลยมาขอบคุณอาตมา

✿ นี่คือความสมดุลระหว่าง
การเปลี่ยนข้างนอกกับการเปลี่ยนข้างใน
หรือการทำงานภายนอกกับการทำงานภายใน
เป็นความสมดุล ที่สำคัญอีกอย่างหนึ่ง
…

“สร้างสมดุล ด้วยสติ”
พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล

[ยาใจ]

✿ จริงอยู่ปัญหาบางอย่าง…
จะเปลี่ยนแต่ใจเราไม่ได้
ต้องไปเปลี่ยนข้างนอกด้วย
เช่น รอบบ้านมีขยะมูลฝอยทิ้งเกลื่อนเลย
จะบอกว่า "ทำใจเถิด กลิ่นเหม็นก็ช่างมัน"
ก็ดีอยู่ เพราะทำให้ใจไม่ทุกข์เพราะกลิ่นเหม็น

✿ แต่ว่ามลภาวะข้างนอกก็เป็นสิ่งที่เรา
ควรจะไปจัดการด้วย ถ้าข้างนอกฝุ่นเยอะ
ร้อนนัก ก็ควรที่เราจะปลูกต้นไม้ให้เขียวชอุ่ม
ร่มรื่น ถ้าหากว่าน้ำในคลองเน่าเหม็น
เราก็ควรช่วยกันทำให้มีน้ำใสหรือมีขยะน้อยลง

แต่จะไปขับเคลื่อนข้างนอกอย่างเดียวไม่พอ

✿ ✿ ✿
คือว่าแม้งานยังไม่สำเร็จแต่ใจก็ไม่ทุกข์
แม้ปัญหายังมีอยู่แต่ก็ไม่มีความหงุดหงิด

✿ โลกภายนอกยังไม่เปลี่ยนแปลงเท่าไหร่
แต่ว่าใจเราไม่ทุกข์ เดี๋ยวนี้คนทุกข์มาก
เพียงแค่เห็นข้อความข่าวสารทางโทรศัพท์มือถือ
ทางโซเชียลมีเดีย ก็แค้น รุ่มร้อน โกรธ เกลียด

เพราะเห็นความไม่ถูกต้อง
แต่ขณะที่โวยวายกับความไม่ถูกต้องที่เห็น

กลับลืมจัดการกับความไม่ถูกต้องในใจ

✿ "ความไม่ถูกต้องในใจ" คืออะไร
คือ ความโกรธ ความเกลียด ความคับแค้น
ความหงุดหงิด หลายคนคิดแต่จะเปลี่ยนข้างนอก

✿ จัดการข้างนอก
หรือต่อต้านความไม่ถูกต้องข้างนอก
แต่ลืมจัดการกับความไม่ถูกต้องในใจตัวเอง
…

“สร้างสมดุล ด้วยสติ”
พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล

[ยาใจ]

✿ อาตมาพูดอยู่เสมอ
เวลาเจอความไม่ถูกต้อง สิ่งแรก
ที่เราควรทำคือดูแลใจของตัวเองให้ถูกต้อง
ไม่ใช่ปล่อยใจตัวเองให้ไม่ถูกต้องตามไปด้วย
คือ ถูกความโกรธเกลียดครอบงำ
แล้วใครเป็นทุกข์ ก็เราเป็นทุกข์
เท่านั้นไม่พอ ยังเผลอทำสิ่งไม่ดีออกไป

✿ ถ้าไม่พูดก็เขียนโวยวาย
ต่อว่าด่าทอคนอื่น
เสร็จแล้วก็เดือดร้อนมีปัญหาตามมา
กลายเป็นวิบากที่จะส่งผลกระทบ
ต่อเราในภายภาคหน้า
เพราะว่าสิ่งที่เขียนไปมันไม่หาย
มันจะยังอยู่ในคอมพิวเตอร์
หรือโทรศัพท์มือถือของอีกหลายคน
ที่เขาแคปหน้าจอเอาไว้

✿ ดังนั้น งานภายนอก กับ งานภายใน
ต้องสมดุลกัน การจัดการข้างนอก
จะต้องทำควบคู่ไปกับการจัดการข้างใน

✿ และถ้าทำเช่นนี้ได้ ก็จะมีความสมดุล
ระหว่าง การทำกิจ กับ การทำจิต
พระพุทธเจ้าสอนให้เราทำ ๒ อย่าง
คือ ทำกิจ และ ทำจิต
…

“สร้างสมดุล ด้วยสติ”
พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล

[ยาใจ]

✿ "ทำกิจ" คือ ทำหน้าที่เกี่ยวข้องกับผู้คน
จัดการสิ่งแวดล้อม ดูแลครอบครัว
หรือว่าบริหารองค์กร แต่ก็ทำจิตด้วย
ทำจิตให้เป็นปกติ ให้อยู่กับปัจจุบัน
เดี๋ยวนี้เราทำกิจกันเยอะแต่เราลืมทำจิต
สุดท้ายเราก็เลยเครียด
เครียดเมื่อเจออุปสรรค
เครียดเมื่อเจอความล้มเหลว
หรือเครียดเพราะยังไม่สำเร็จสักที
หรือเครียดเพราะกลัวว่ามันจะไม่สำเร็จ
 เครียดเพราะกลัวว่าจะเกิดผล
ที่ไม่ตรงกับความคาดหวัง
แต่ถ้าเราทำจิตให้ดี เราจะทุกข์น้อย
เราจะเครียดน้อย เวลาเราทำงาน
เราทำเต็มที่ แต่ใจเราปล่อยวาง
หมายความว่าอย่างไร
ทำเต็มที่ด้วยใจที่อยู่กับปัจจุบัน
แต่ปล่อยวางเรื่องผลสำเร็จ
ปล่อยวางความคาดหวัง
ท่านเรียกว่าประกอบเหตุเต็มที่
แต่ปล่อยวางผล
นี่คือความหมายหนึ่งของ
การทำกิจ และ ทำจิต ซึ่งถ้าทำอย่างนี้
เป็น จะเกิดสิ่งที่อาตมาเรียกว่า
"ทำเต็มที่แต่ไม่ซีเรียส"
…
สร้างสมดุลด้วยสติ
พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล

[ยาใจ]

✿ "ทำเต็มที่"
คือ ใจอยู่กับสิ่งที่กำลังทำเฉพาะหน้า
ท่านเรียกว่าอยู่กับปัจจุบัน ใส่ความเพียร
เข้าไปเต็มที่เลยแต่ว่าไม่ซีเรียส
เพราะใจปล่อยวางผล ไม่ได้จดจ้องจดจ่อที่ผล
เสร็จเมื่อไหร่ก็เมื่อนั้น
ไม่มีความสงสัยหรือกังวลว่า
"เมื่อไหร่จะเสร็จ เมื่อไหร่จะเสร็จ"

✿ อันนี้เรียกว่าทำกิจคู่กับการทำจิต
เรียกว่าทำเต็มที่แต่ก็รู้จักปล่อยวาง
มีความสมดุลระหว่างการใช้ความเพียร
อย่างเต็มที่ กับการปล่อยวางไปพร้อมๆ กัน

✿ มันต้องสมดุลกัน
ถ้าปล่อยวางอย่างเดียวโดยไม่ทำกิจ
หรือไม่ทำเต็มที่ ก็ไม่เกิดผล
กลายเป็นการปล่อยปละละเลย
ซึ่งเป็นสิ่งที่ไม่ถูกต้อง

✿ เป็นเพราะเราไม่รู้จักความสมดุล
ระหว่างการทำเต็มที่กับการปล่อยวาง
หรือการปล่อยวางอย่างรับผิดชอบ

✿ สิ่งที่มักเกิดขึ้นคือการปล่อยปละละเลย
เพราะคิดว่านั่นคือการปล่อยวาง
แต่การปล่อยวางสามารถทำคู่
กับการทำความเพียรอย่างเต็มที่ได้
เพราะใจอยู่กับปัจจุบัน
ใจไม่ไปจดจ่ออยู่กับอนาคต
ไม่ไปจดจ่ออยู่กับผล

✿ ✿ ✿ การที่ใจไม่จดจ่ออยู่กับผล
เป็นการปล่อยวางอย่างหนึ่ง
เรียกว่าปล่อยวางอนาคต
ถ้าเราทำเต็มที่แต่เราวางใจไม่เป็น
ใจก็จะไปอยู่กับผล
หมกมุ่นอยู่กับผลหรือความสำเร็จ
ที่อยากบรรลุ อยากให้เกิดผลอย่างที่ต้องการ
ทำให้เกิดความเครียด ความวิตก

หรืออย่างน้อยก็จะเกิดความกังวลว่า

✿ "เมื่อไหร่จะเสร็จ เมื่อไหร่จะเสร็จ"
ถ้าเราทำเต็มที่แต่รู้จักปล่อยวาง
เราก็จะทำงานโดยไม่เครียด
งานก็ได้ผล คนก็เป็นสุข
…

“สร้างสมดุล ด้วยสติ”
พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล

[ยาใจ]

✿ เมื่อสัก ๗๐ กว่าปีก่อน
ที่อเมริกา แถวซานฟรานซิสโก
มีการสร้างสำนักปฏิบัติธรรมแห่งหนึ่ง
โดยอาจารย์เซนท่านหนึ่งชื่อว่า ชุนเรียว ซูซูกิ

✿ ท่านชุนเรียวเป็นคนที่ทำให้
การปฏิบัติแบบเซนแพร่หลายในอเมริกา
ท่านเป็นพระญี่ปุ่น ตัวเล็ก
ตอนที่ท่านมาสร้างสำนักเซนแห่งใหม่
ที่ซานฟรานซิสโก

✿ ตอนนั้นท่านก็อายุ ๖๐ ปีแล้ว
การสร้างสำนักเซนในสมัยนั้น
ต้องทำกันเองเพราะหากไปจ้างใคร
จะสิ้นเปลืองเงินมาก
แต่ว่าท่านมีลูกศิษย์เยอะ
เป็นชาวอเมริกันทั้งนั้น อยู่ในวัยหนุ่มสาว
เพราะตอนนั้นคนหนุ่มสาวชาวอเมริกัน
เริ่มสนใจพุทธศาสนา โดยเฉพาะเซน

คนเหล่านี้ไปช่วยอาจารย์ซุนเรียว
สร้างสำนัก ซึ่งเป็นงานที่หนักมาก

เพราะมีการแบกเสาและหิน
หินแต่ละก้อนก็ใหญ่
เพราะเป็นอัตลักษณ์ของวัดเซน
ลูกศิษย์เหล่านี้ทั้งหญิงและชาย
ทำงานได้ครึ่งวันก็เหนื่อย ต้องพัก

ส่วนอาจารย์ซุนเรียวทำงานทั้งวัน
ทั้งขนหิน แบกไม้ ลูกศิษย์ประหลาดใจมาก

✿ ถามอาจารย์ว่า

"อาจารย์ทำยังไงถึงทำได้ทั้งวัน
อาจารย์ตัวเล็ก แถมอายุก็มาก
พวกเรานี่ขนาดยังหนุ่มสาวแข็งแรง
ตัวใหญ่กว่ายังทำได้แค่ครึ่งวัน"

✿ อาจารย์ชุนเรียวตอบว่า

"ก็ผมพักตลอดเวลานี่"

ลูกศิษย์ฟังแล้วงง อาจารย์พักที่ไหน
พวกเราเห็นอาจารย์ทำทั้งวัน
ที่จริงอาจารย์ตั้งใจบอกว่า
ที่ทำนั้นกายทำ ส่วนใจพัก

หมายความว่า เวลาท่านขนหิน
ก็มีแต่กายที่ขนหินแต่ใจนี้วางหิน
ใจไม่ได้แบกหินไปด้วย

แล้วใจก็ไม่ได้ยึดติดเป้าหมายว่า
จะต้องเสร็จเมื่อไหร่หรือจะต้องรีบเสร็จ

เมื่อกายทำงานแต่ใจพัก
ใจปล่อย ไม่แบกหิน
ไม่แบกความคาดหวัง
ไม่จดจ่ออยู่กับผล

สิ่งที่เกิดขึ้นก็คือทำได้ทั้งวัน
ทำได้มากกว่าลูกศิษย์
แล้วใจก็สบายด้วย

นี่เพราะว่าเกิดความสมดุล
ระหว่างการทำกิจกับการทำจิต
การทำงานภายนอกกับการทำงานภายใน

ทำเต็มที่แต่ก็รู้จักปล่อยวางไปพร้อมๆ กัน
ถ้าเราทำงานแบบนี้ งานก็จะเป็นไปด้วยดี
ใจก็จะไม่ทุกข์
…

“สร้างสมดุล ด้วยสติ”
พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล

[ยาใจ]

✿  สมดุลอีกประการที่ขอพูดถึงเป็นอันสุดท้าย
คือ สมดุลระหว่าง ความสงบเย็น กับการทำประโยชน์
ท่านอาจารย์พุทธทาสเคยกล่าวว่า
"ชีวิตที่ดีคือชีวิตที่สงบเย็นและเป็นประโยชน์"

❀ ชีวิตที่ดีต้องมีทั้ง ๒ ประการ
ขาดอันใดอันหนึ่งไม่ได้
ชีวิตที่มีแต่ความสงบเย็น
แต่ไม่ได้ทำประโยชน์
หรือช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์
ยังไม่เรียกว่าชีวิตที่ดีงามในพุทธศาสนา

❀ ส่วนคนที่ทำประโยชน์ให้ผู้คนมากมาย
แต่จิตใจรุ่มร้อน ก็ยังถือว่าไม่ถูกต้อง
คือทำแต่ประโยชน์ท่าน
แต่พร่องประโยชน์ตน ทำไปนานๆ
ก็อาจหมดไฟ เจ็บป่วย หรือท้อแท้ผิดหวัง

❀ ที่จริงถ้าทำประโยชน์ท่าน
โดยวางใจถูกต้อง ก็จะเกิดประโยชน์ตน
คือ ลดความเห็นแก่ตัว

จิตใจมั่นคงไม่หวั่นไหว
เมื่อเจออุปสรรคหรือคำวิพากษ์วิจารณ์

❀ ใครที่เอาแต่ฝึกตน
เพราะอยากได้ความสงบเย็น
แต่ไม่สนใจช่วยเหลือผู้อื่น
ลึกๆ ก็ยังมีความเห็นแก่ตัวอยู่
ยังมีอัตตาและกิเลสแอบซ่อนอยู่
ดังนั้นจึงไม่ได้สงบจริง แค่สงบชั่วคราวเท่านั้น
…

“สร้างสมดุล ด้วยสติ”
พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล

[ยาใจ]

✿ อันที่จริงสงบเย็นและเป็นประโยชน์
เป็นเรื่องเดียวกับการทำจิต และการทำกิจ
การทำงานภายใน และการทำงานภายนอก
เป็นสิ่งที่ต้องทำควบคู่กันและทำให้เกิดความสมดุล

✿ สมดุลทั้งหมดที่อาตมาพูดมา
สิ่งที่ช่วยทำให้เกิดขึ้นได้คือสติ
ตั้งแต่ความสมดุลระหว่าง
การทำงาน กับ การพักผ่อน
ที่ช่วยทำให้ร่างกายแข็งแรง
มีสุขภาพดี ต้องอาศัยสติ

เพราะว่าถ้าเราทำงานแบบไม่มีสติ
เราก็จะทำงานจนลืมตัวและลืมเวลาพัก

ในทางตรงกันข้าม
✿

เพลินในความสุขสบาย
เราก็จะลืมกิจ ลืมหน้าที่

✿ สติทำให้เราไม่ลืมตัวเพราะหมกมุ่น
กับการทำงาน และทำให้เรา
ไม่เพลิดเพลินกับความสุขสบาย
จนละทิ้งหรือปล่อยปละละเลยการงาน
…

“สร้างสมดุล ด้วยสติ”
พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล

[ยาใจ]

✿ ความสมดุลระหว่างกายกับใจ
หรือ ความสมดุลระหว่างสมองกับหัวใจ
ก็เช่นเดียวกัน สิ่งดีๆ เมื่อเราคิดจะทำ
เราก็ทำได้ เพราะว่ามีสติช่วย
ให้ทักท้วงกิเลส ทำให้ใจน้อม
หรือคล้อยตามความคิด
หรือทำสิ่งที่เราเห็นว่าถูกต้องดีงาม

✿ ในทำนองเดียวกัน
เวลาเรามีใจเมตตาสงสาร
อยากช่วยเหลือผู้อื่น หรือส่วนรวม
แต่พอมีเหตุผลหรือข้ออ้างของกิเลส
มาทำให้เราเขว เราก็มีสติ
ไม่เชื่อเหตุผลของกิเลส

รู้จักทักท้วงความคิด
ก็ทำให้เราสามารถทำดีตามใจอยากได้

✿ สมดุลระหว่าง มองบวก กับ มองลบ
ก็เช่นเดียวกัน เราจะมองลบได้
ก็ต่อเมื่อเราไม่เพลิดเพลินในความสุข
ไม่เพลิดเพลินในลาภยศสรรเสริญ

✿ ✿ ✿ ระลึกได้ถึงคำสอนของพระพุทธเจ้า
หรือครูบาอาจารย์ว่าสิ่งเหล่านี้
ไม่เที่ยงมันเป็นทุกข์
มันเป็นของชั่วคราว มาแล้วก็ไป

✿ ได้ลาภก็อย่าเพลิน
เพราะไม่นานก็จะเสื่อมลาภ
ได้ยศก็อย่าเพลิน
เพราะไม่นานก็จะเสื่อมยศ
…

“สร้างสมดุล ด้วยสติ”
พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล

[ยาใจ]

✿ สติทำให้เราไม่เพลินในสุขที่มี
ทำให้เราระลึกได้ถึงคำสอน
ของพระพุทธเจ้าและครูบาอาจารย์
ที่ทักท้วงให้เราเห็นโทษของสิ่งต่างๆ
เหล่านี้ ว่ามันไม่เที่ยง เป็นทุกข์
ขณะเดียวกันเวลาเราเจอทุกข์
สติก็ช่วยเราไม่จมในทุกข์

✿ จึงสามารถมองบวกได้
หากว่าคนเราพอเจอทุกข์
แล้วจมในทุกข์จะมองบวกไม่ได้เลย
มองไม่ได้ว่า "โชคดีที่ไม่แย่ไปกว่านี้"

หลายคน เวลาเงินหายหมื่นบาท
ถูกแก๊งมิจฉาชีพหลอกเอาเงินไปแสนบาท

เขามองไม่ได้ว่า
"ดีนะที่ไม่โดนขโมยมากกว่านี้"
หรือ "ดีนะที่เราเสียแค่เงิน
แต่ว่าลูกหลานเราก็ยังปลอดภัย"

✿ มองแบบนี้ไม่ได้ถ้าขาดสติ
เพราะสติช่วยทำให้เราไม่จมในทุกข์
ไม่หลงในความเศร้า ความโกรธ
ความคับแค้น สามารถมองเห็นอะไร
ที่มากกว่าสิ่งที่ปรากฏกับเรา

เช่นเดียวกัน เราจะมีความสมดุล
ระหว่าง งานภายนอก กับ งานภายใน ได้

ส่วนหนึ่งก็เพราะว่า
เรามีสติที่ทำให้เราไม่หมกมุ่น
กับการทำงานภายนอก จนลืมงานภายใน

✿ ✿  ✿ สติจะทำงาน ๒ ระดับ คือ
(๑) ระลึกได้ถึงคำสอนของพระพุทธเจ้า
ระลึกได้ถึงคำสอนของปราชญ์
เช่น เวลาโมโห ก็นึกถึงคำสอน
ของครูบาอาจารย์ว่า
"โกรธคือโง่ โมโหคือบ้า"
ทำให้เกิดสติขึ้นมา
และ (๒) มีสติเห็นความโกรธ
มีสติรู้ตัวว่าเผลอโกรธไปแล้ว
…

“สร้างสมดุล ด้วยสติ”
พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล

[ยาใจ]

✿ คำถาม : คติธรรมประจำใจของพระอาจารย์
ในการทำงานได้ต่อเนื่องยั่งยืน เป็นอย่างไร

✿ พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล ตอบ :
คติธรรมที่อาตมาใช้ ไม่ใช่เฉพาะ
ในการทำงานแต่ในการดำเนินชีวิต
รวมทั้งการปฏิบัติก็คือ คำสอนของครูบาอาจารย์
โดยเฉพาะท่านอาจารย์พุทธทาสที่ว่า
"ชีวิตที่ดีคือชีวิตที่สงบเย็นและเป็นประโยชน์"

ที่จริงนี่คือสมดุลอย่างหนึ่งที่เราควรจะมี
"สงบเย็นและเป็นประโยชน์"

สงบเย็นอย่างเดียวแต่ไม่เป็นประโยชน์
หรือไม่ทำประโยชน์ให้กับใครก็ไม่ดี
หรือสงบเย็น แต่ว่า
ไม่คิดที่จะรับผิดชอบต่อส่วนรวม ก็ไม่ถูก
มีประโยชน์แต่ว่าชีวิตไม่สงบเย็นก็ไม่ใช่

ในทางตรงข้าม หากเป็นประโยชน์
ช่วยเหลือผู้คนมากมายแต่ใจทุกข์
เครียด ป่วย เป็นโรคประสาท อันนี้ก็ไม่ถูก

✿ อาตมาใช้คำสอนนี้แหละเป็นหลัก
ในการดำเนินชีวิตและการทำกิจ
ทั้งภายในและภายนอก

ที่จริงสงบเย็นและเป็นประโยชน์
เป็นสาระสำคัญของพุทธศาสนาเลยทีเดียว

เพราะว่าจะสงบเย็นได้ ต้องมีปัญญา
เข้าใจสัจธรรมความจริงของชีวิต
ขณะเดียวกันจะเป็นประโยชน์ได้
ก็ต้องมีกรุณา

หลายท่านคงทราบดีอยู่แล้วว่า
ปัญญาและกรุณา คือพุทธคุณสำคัญ ๒ ประการ

✿ พระพุทธเจ้ามีพุทธคุณอยู่ ๒ ประการใหญ่ๆ
คือ ปัญญาคุณและกรุณาคุณ
ปัญญาคุณทำให้พระองค์บรรลุถึง
ความสงบเย็นที่เป็นสุขอย่างยิ่งคือนิพพาน
และกรุณาคุณก็ทำให้พระองค์
สามารถยังประโยชน์ให้กับสัตว์โลกได้
ไม่ว่ามนุษย์และเทวดาตลอดพระชนม์ชีพ

จะว่าไปแล้ว "สงบเย็น" คือการทำจิต
ส่วน "เป็นประโยชน์" คือการทำกิจ
ถ้าหากชีวิตมีความสงบเย็นและเป็นประโยชน์
ก็แสดงว่าทำจิตและทำกิจควบคู่กัน
เพราะฉะนั้นสงบเย็นและเป็นประโยชน์

✿ อาตมาจึงเห็นว่าเป็นหลักสำคัญทีเดียว
ที่จะพาชีวิตของเราไปสู่สิ่งที่เป็นอุดมคติของชีวิต
ทำให้เกิดความสมดุลระหว่างโลกกับธรรม
หรืองานทางโลกกับงานทางธรรม
…

สร้างสมดุล ด้วยสติ
พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล

[ยาใจ]

✿ สติมี ๒ ประเภท
คือ สัมมาสติ กับ สามัญสติ

"สามัญสติ" ก็คือสติที่ทำให้ระลึกได้
ในสิ่งที่เราเคยเรียนรู้มา ระลึกได้ถึงคำสอน
ของพระพุทธเจ้า หรือของครูบาอาจารย์
นี้เป็นงานของสามัญสติซึ่งเราใช้ตลอดทั้งวัน
แต่เรายังจำเป็นต้องมี "สัมมาสติ"
ซึ่งช่วยให้เราระลึกายใจรู้ตัวว่า
ตอนนี้ใจจมในทุกข์ รู้ตัวว่าตอนนี้
ใจกำลังโกรธอยู่ รู้ตัวว่า
ตอนนี้ใจกำลังหมกมุ่นกับงานการจนลืมดูใจ

✿ สัมมาสติทำให้เรากลับมารู้ใจ
ไม่ใช่หมกมุ่นแต่งานการ
สามัญสติทำให้เราระลึกได้ถึงสิ่งที่เป็นอดีต
ส่วนสัมมาสติทำให้เราระลึกรู้ในสิ่งที่เป็นปัจจุบัน

✿ ระลึกรู้ว่าตอนนี้ใจเป็นอย่างไร
โกรธ โมโห หรือฟุ้งซ่าน
ถ้าไม่ฝึกสติก็ไม่เกิดความระลึกรู้ตรงนี้
แต่ถ้าเราฝึกสติ เราก็จะรู้ตัวได้ง่าย
ทำให้เกิดความสมดุลระหว่าง
การทำงานภายนอกกับการทำงานภายใน
สมดุลระหว่างการทำกิจกับการทำจิต
…

“สร้างสมดุล ด้วยสติ”
พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล

[ยาใจ]

✿ ถ้าเราไม่มีสัมมาสติ
เราจะลืม ลืมกายลืมใจ ไม่รู้ว่ากายใจ
ตอนนี้เป็นอย่างไร ใจตอนนี้กำลังเครียด
กำลังท้อแท้ ไม่รู้เลย พอไม่รู้ก็โดน
มันครอบงำจนหมดเรี่ยวหมดแรง

✿ แต่ถ้าเรามีสัมมาสติ เราก็จะรู้ว่า
ใจตอนนี้กำลังยึดทุกข์
กำลังจมเข้าไปในความคิด
กำลังจมเข้าไปในอารมณ์
สติทำให้ใจถอนออกมาจากอารมณ์เหล่านี้

✿ เกิดภาวะที่เบาสบาย
เกิดภาวะที่ปล่อยวาง ปล่อยวางอารมณ์
ปล่อยวางความยึดมั่นในผล

✿ ถ้าเราทำงานโดยเราปล่อยวางผล
หรือความยึดมั่นในผล เราก็จะทำงาน
ได้เต็มที่แต่ไม่ซีเรียส และสุดท้าย
เราจะสามารถทำให้เกิดความสมดุล
ระหว่างสิ่งที่ทางพุทธศาสนาเรียกว่าพละ
…

“สร้างสมดุล ด้วยสติ”
พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล